2. el araç ayıplı çıkarsa alıcının hakları

2. el araç satın aldıktan sonra motor/şanzıman arızası, kilometre düşürme, değişen-boyalı parça, hasar/pert kaydı veya airbag (hava yastığı) gibi sorunlarla karşılaşmak mümkündür. Bu tür ayıplar, aracın değerini düşürür ve alıcının bedel iadesi, bedelden indirim veya diğer seçimlik haklarını gündeme getirir.

İkinci el aracı satın aldıktan sonra bir sorunla karşılaşan birçok kişi, satıcının “imzayı attın, bitti” veya “ben satarken sorun yoktu” şeklindeki yaklaşımları nedeniyle hak aramaktan çekinmektedir. Oysa ikinci el satışlarda da satıcının ayıptan sorumluluğu devam eder. Araçtaki ayıp, satıcı tarafından bilinmese dahi, şartları varsa satıcının sorumluluğu doğabilir.

Aşağıda ikinci el araçlara ilişkin en sık karşılaşılan hukuki sorunları ve haklarınızı bulabilirsiniz.

2. El Araçta Ayıp Nedir?

İkinci el olarak satın alınan bir araçta; alıcı tarafından bilinseydi aracın daha düşük bedelle alınmasına veya hiç alınmamasına yol açabilecek arıza, kusur ve eksiklikler hukuken “ayıp” olarak değerlendirilebilir.

İkinci el araçlarda sık karşılaşılan ayıplara örnek olarak:

  • Motor/şanzıman/turbo gibi esaslı parçalarda arıza,

  • Kilometre sayacına müdahale (km düşürme),

  • Hasar/pert/ağır hasar kayıtlarının gizlenmesi,

  • Değişen/boyalı parça, şase doğrultma, airbag işlemleri,

  • Elektronik sistem arızaları, güvenlik donanımlarındaki sorunlar,

  • Ekspertiz raporuna rağmen sonradan ortaya çıkan gizli kusurlar

sayılabilir.

Satıcı Kim? Haklarınız Hangi Hukuka Göre Belirlenir?

İkinci el araç uyuşmazlıklarında haklarınız, satıcının niteliğine göre farklı mevzuat kapsamında değerlendirilir:

  • Satıcı galerici/bayi/yetkili satıcı gibi ticari amaçla satış yapan kişi ise: uyuşmazlık çoğunlukla Tüketici Hukuku (6502) kapsamında değerlendirilir.

  • Satıcı sıradan vatandaş ise (ticari amaçla satış yapmıyorsa): uyuşmazlık çoğunlukla Borçlar Hukuku (TBK) kapsamında incelenir.

Bu ayrım, görevli mahkeme ve süreç bakımından da önem taşır.

Noter Satış Sözleşmesindeki “Görerek, Beğenerek Aldım” Kaydı

Noter satış sözleşmelerinde yer alan “mevcut haliyle görerek ve beğenerek aldım” benzeri ifadeler, her durumda satıcıyı sorumluluktan kurtarmaz.

Bu tür kayıtlar, çoğunlukla açıkça görülebilen ayıplar bakımından önem arz eder.
Buna karşılık; motor/şanzıman, kilometre düşürme, hasar/pert kaydı, airbag işlemi, boyalı/değişen parça gibi çoğu uyuşmazlığın konusu olan hususlar, çoğu zaman gizli ayıp niteliğinde olup dava konusu yapılabilmektedir.

Ekspertiz Zorunlu mu? TRAMER Kaydı İncelemesi Şart mı?

İkinci el araç alımında:

  • Ekspertiz yaptırmak zorunlu değildir.

  • TRAMER/hasar kaydı sorgulamak zorunlu değildir.

Önemli olan, satıcının ayıpları alıcıya açık ve ispatlanabilir şekilde bildirmiş olmasıdır. Ekspertiz yapılmış olsa dahi, raporda yer almayan ve sonradan ortaya çıkan ayıplar yönünden somut olaya göre satıcının ve/veya ekspertiz firmasının sorumlulukları ayrıca değerlendirilebilir.

İkinci El Araçta Seçimlik Haklar

Araç ayıplı ise alıcı, olayın niteliğine göre aşağıdaki seçimlik haklardan birini kullanabilir:

  1. Sözleşmeden dönerek bedel iadesi isteme

  2. Satış bedelinden indirim talep etme

  3. Ücretsiz onarım talep etme

  4. İmkân varsa ayıpsız benzeri ile değiştirilmesini talep etme

Bu haklardan hangisinin uygun olduğu somut olayın özelliklerine göre belirlenir.

Bedel İadesi / Bedelden İndirim Haklarının Şartları

Her arıza veya kusur, bedel iadesi ya da değişim sonucunu doğurmaz. 2. el araç alımından sonra seçimlik haklar konusunda genellikle şu kriterler dikkate alınır:

  • Ayıbın önemli olup olmadığı

  • Ayıbın gizli olup olmadığı ve ne zaman öğrenildiği

  • Ayıbın aracın değerini ne ölçüde düşürdüğü

  • Sorunun giderilmesinin mümkün olup olmadığı / masrafın ağırlığı

  • Satıcının ayıbı bildirip bildirmediği (ispat)

Özellikle motor, şanzıman, güvenlik sistemleri, ağır hasar/pert kaydı ve kilometre düşürme gibi hususlar daha güçlü hukuki sonuçlar doğurabilmektedir.

Görevli Mahkeme ve Süreç

2. el araç satın aldıktan sonra uyuşmazlığın taraflarına ve niteliğine göre görevli merci değişebilir. Uygulamada süreç çoğunlukla şu şekilde ilerler:

  1. İhtarname / ayıp bildirimi

  2. Delil Tespiti/Bilirkişi incelemesi (gerekiyorsa)

  3. Arabuluculuk (gerekiyorsa)

  4. Dava/Hakem Heyeti Başvurusu

  5. İcra süreci

İlgili İkinci El Araç Konuları