Genelde Tüketici Mahkemeleri (bazen Asliye Hukuk veya Asliye Ticaret Mahkemeleri) tarafından ayıplı araçlar bakımından verilen ayıpsız misli ile değişim kararları, çoğu zaman kararın alınmasıyla fiilen sonuçlanmamaktadır. Uygulamada, satıcı, ithalatçı veya üretici firmalar; mahkeme kararına rağmen aracın teslimini geciktirmekte ya da çeşitli gerekçelerle kararın uygulanmasını fiilen engellemektedir.

Bu noktada asıl sorun, kazanılmış bir mahkeme kararının fiilen uygulanmasıdır. AKA Hukuk olarak, Mahkeme kararının gereğinin etkin ve sonuç alacak şekilde uygulanmasını da sürecin ayrılmaz bir parçası olarak ele almaktayız.

Misliyle Değişim Kararı Nedir?

Misliyle değişim kararı; ayıplı olduğu tespit edilen bir aracın, ayıpsız ve eşdeğer bir araçla değiştirilmesine hükmedilmesini ifade eder. Bu karar, sıfır kilometre araçlar bakımından verilebildiği gibi, şartları oluştuğunda ikinci el araçlar bakımından da söz konusu olabilmektedir.

Misliyle Değişim Kararı Sonrası Uygulamada Karşılaşılan Sorunlar

• Kararın kendiliğinden yerine getirilmemesi

• Satıcı / ithalatçı firmanın süreci uzatması

• “Araç yok” savunması…

Bu tür durumlar, tüketicinin mahkeme kararıyla elde ettiği hakkı fiilen kullanamamasına yol açmaktadır. Uygulamada en sık karşılaşılan durum, misliyle değişim kararı uygulanmıyorsa tüketicinin kararın gereğini fiilen yerine getirememesidir.

Misliyle Değişim Kararının Fiilen Uygulanması

Mahkeme kararının karşı tarafça gönüllü olarak yerine getirilmemesi halinde, kararın uygulanması hukuki yollarla sağlanır. (Bkz. İcra İflas Kanunu m.24) Bu aşama, kararın icra yoluyla uygulanması sürecidir ve genellikle ilamlı icra yoluyla yürütülür. Burada amaç; satıcı veya ithalatçı firmanın, kararın gereğini yerine getirmeye zorlanmasıdır.

Uygulama süreci, kararın içeriğine ve karşı tarafın tutumuna göre değişiklik gösterebilmekle birlikte, sürecin doğru yürütülmemesi halinde tüketici, kazanmış olduğu hakka rağmen sonuç alamayabilmektedir.

Ayıpsız Mislinin Teslim Edilememesi Halinde Aracın Ayıpsız Değeri Üzerinden Sonuç

• Aracın ayıpsız mislinin değeri nasıl belirlenir

• Ticaret Odası / piyasa değeri

• Dosya hesabı mantığı

Peki ayıpsız misli yoksa ne olur? Bu durumda süreç, çoğu zaman, ayıpsız aracın değer tespiti ve bu değerin tahsili yönünde ilerler. Karşı tarafın, ayıpsız mislin tesliminin fiilen mümkün olmadığını ileri sürmesi halinde, kararın konusu olan aracın ayıpsız mislinin değeri belirlenir. Bu değer, uygulamada çoğunlukla Ticaret Odası veya benzeri kurumlardan sorulmak suretiyle tespit edilmektedir.

Belirlenen değer üzerinden dosya hesabı yapılmakta ve süreç, parasal karşılık elde edilmesi şeklinde sonuçlanabilmektedir. Bu durumda tüketicinin elindeki ayıplı aracın piyasa değeri ile ayıpsız mislin değeri arasındaki fark, çoğu zaman tüketici lehine ciddi bir menfaat doğurmaktadır.

Uygulama Örneği

Örnek bir dosyada, Tüketici Mahkemesi tarafından Peugeot 208 model bir araç hakkında ayıpsız misli ile değişim kararı verilmiştir. Kararın ilgili kısmı şu şekildedir:

📄 Mahkeme Kararı – Hüküm Bölümü (Örnek Dosya)

 

Kararın uygulanması aşamasında karşı taraf firma, aracın ayıpsız mislinin stokta bulunmadığını ileri sürerek araç teslimini gerçekleştirmemiştir.

Bu beyan üzerine, kararın konusu olan aracın ayıpsız mislinin güncel değeri tespit edilmiştir. Uygulamada, mevzuat gereği bu değer tespiti Ticaret Odası gibi kurumlardan sorulmak suretiyle yapılmaktadır. İlgili kurum tarafından, ayıpsız mislin değerinin 1.130.000 TL olduğu bildirilmiştir:

📄 Ayıpsız Mislin Değer Tespiti (Ticaret Odası Cevabı)

Ayıpsız mislinin temin edilememesi nedeniyle süreç, değer üzerinden sonuçlandırılmış ve dosya hesabı bu bedel üzerinden oluşturulmuştur:

📄 İcra Dosya Hesabı / Hesap Dökümü (Harç ve Kesintiler Dahil)

Yasal kesintiler (tahsil harcı gibi) düşüldükten sonra, tüketicinin eline geçen net tutar yaklaşık 1.107.400 TL olmuştur.

Not: Bu hesaplama şu şekilde yapılır. Ticaret Odası tarafından bildirilen değerden (1.130.000-TL), yüzde 2 oranında (22.600-TL) cezaevi harcı düşülür, geri kalan tutar (1.130.000-22.600=1.107.400-TL) tüketiciye aktarılır. 

📄 Tüketiciye Ödeme Aktarımı (Net Tutarın Geçtiğine Dair Makbuz)

İcra dosyasında tahsil edilen toplam tutar; takip konusu alacak, fer’iler ve yasal kalemleri içermekte olup, yasal kesintiler sonrası tüketicinin eline geçen net tutar, bu örnek dosyada yaklaşık 1.108.000-TL olmuştur. Elbette tüketici ile avukatı arasındaki sözleşmesel ücretlendirme şartları saklıdır.

Bu dosyada tüketici, ayıplı aracını vererek, piyasa değerinin oldukça üzerinde bir menfaat elde etmiştir. Nitekim o tarihte, tüketicinin elindeki ve o tarihlerde yaklaşık 69 bin kilometrede bulunan ayıplı aracın piyasa değerinin yaklaşık 700.000 TL civarında olduğu unutulmamalıdır:

📄 Ayıplı Aracın Yaklaşık 2. El Piyasa Değeri (Örnek İlanlar)

Tüketici Ne Elde Eder? Araç mı, Bedel mi?

• Araç teslimi ihtimali

• Parasal karşılık ihtimali

• Dosyaya göre değişen sonuçlar

Misliyle değişim kararlarının uygulanması sonucunda tüketicinin elde edeceği menfaat, dosyanın özelliklerine göre değişmektedir:

• Ayıpsız mislin temini mümkünse araç teslimi sağlanır.

• Ayıpsız mislin temini mümkün değilse, değer üzerinden parasal sonuç doğar.

Her dosya, kararın içeriği, aracın güncel durumu ve uygulama aşamasındaki gelişmelere göre ayrı ayrı değerlendirilmelidir.

Uygulama Sürecinde En Sık Yapılan Hatalar

• Yanlış talepler

• Eksik başvurular

• Sürecin uzamasına yol açan hatalar

Bu tür hatalar, sürecin uzamasına veya tüketicinin elde edebileceği menfaatin azalmasına yol açabilmektedir.

Ayıplı Araç Dosyalarında AKA Hukuk’un Yaklaşımı

• Karar alındıktan sonra da dosyanın bırakılmaması

• Fiili sonucun alınmasına odaklanma

• Baştan sona takip

AKA Hukuk olarak, ayıplı araç dosyalarında yalnızca dava aşamasına değil; kararın fiilen uygulanmasına odaklanmaktayız. Misliyle değişim kararlarında;

• kararın uygulanabilirliğinin değerlendirilmesi,

• doğru taleplerle sürecin başlatılması,

• teslim veya değer tespiti aşamalarının etkin şekilde yürütülmesi,

• sürecin fiilen sonuçlandırılması aşamalarını bütüncül şekilde ele almaktayız.

Sık Sorulan Sorular

• Karar kesinleşmeden uygulanabilir mi? Misliyle değişim kararlarının uygulanabilirliği, kararın niteliğine ve dosyanın özelliklerine göre değerlendirilir. Genel kural olarak, kararın kesinleşmesi beklenmekle birlikte, somut dosya koşullarına göre farklılıklar söz konusu olabilir.

• Firma aracı vermezse ne olur? Kararın gönüllü olarak yerine getirilmemesi halinde, kararın uygulanması hukuki yollarla sağlanır ve karşı taraf kararın gereğini yerine getirmeye zorlanır.

• Araç yerine para alınabilir mi? Bu durumda ayıpsız mislin değeri belirlenir ve süreç, değer üzerinden sonuçlandırılabilir.

• Süreç ne kadar sürer? Sürecin süresi; karşı tarafın tutumu, aracın temin durumu ve dosyanın özelliklerine göre değişiklik gösterebilir.

Ayıplı araç uyuşmazlıklarına ilişkin genel bilgilendirme için Ayıplı Araçlarda Tüketici Hakları yazımızı inceleyebilirsiniz.

Süreç hakkında değerlendirme için Bize Ulaşın.