Araç Değişim Kararının İcra Yoluyla Uygulanması (7. Örnek)

Bu yazımızda, araç değişim kararının icra yoluyla uygulanması hakkında bilgi vermeye çalışacağız. Mahkeme tarafından ayıplı aracın değiştirilmesine karar verilmiş olması, sonuca ulaşılması anlamına gelmez. Zira borçlu taraf, kararın ardından çoğu zaman, yeni aracı kendiliğinden getirip teslim etmez; tüketicinin elindeki ayıplı aracı da gidip kapısından almaz. Bu nedenle mahkeme kararının kağıt üzerinde kalmaması ve fiilen uygulanabilmesi için, araç değişim kararının icra yoluyla uygulanması gerekir.

Şimdi yedinci örnek üzerinden, ayıpsız misli teslim edilmeyen bir araç bakımından icra sürecinin nasıl ilerlediğini inceleyelim.

⚖️ Mahkemenin ayıpsız misliyle değişim kararı

Bu dosyada dava konusu araç, Hyundai Tucson IX35 Comfort 1.6L (GSL) T-GDI model araçtır. Adıyaman 1. Tüketici Mahkemesi, davacının elindeki ayıplı aracın davalıya iadesine ve dava konusu aracın, sıfır olarak ilk satıldığı andaki faturaya yansıyan opsiyonları ile birlikte ayıpsız misliyle değiştirilmesine hükmetmiştir.

 

Burada özellikle altı çizilmesi gereken husus şudur: Verilen karar, yalnızca araçta ayıp bulunduğunu tespit etmekle kalmaz; aynı zamanda davalı/borçlu tarafa, ayıplı araç yerine aynı nitelikte ve aynı donanım seviyesinde ayıpsız bir araç teslim etme yükümlülüğü yükler. Ne var ki, uygulamada bu yükümlülük çoğu zaman gönüllü şekilde yerine getirilmez.

📌 İcra takibi

Nitekim bu dosyada da karşı taraf, kararın verilmesinden sonra ayıpsız aracı kendiliğinden teslim etmemiştir. Bunun üzerine hükmün yerine getirilmesini sağlamak amacıyla 16 Eylül 2025 tarihinde araç değişim kararının icra yoluyla uygulanması için ilamlı icra takibi başlatılmış ve borçlu taraftan aracın ayıpsız mislinin teslimi talep edilmiştir.

 

İcra aşamasının önemi de burada ortaya çıkar. Çünkü mahkeme kararının gerçek hayatta sonuç doğurabilmesi, çoğu zaman ancak bu ikinci (icra) aşamanın doğru yürütülmesiyle mümkün olmaktadır. Bu doğrultuda 16/09/2025 tarihinde icra takibine başladık.

🛑 “Araç elimizde mevcut değil” savunması

Beklenildiği üzere, borçlu taraf bu dosyada da alışılagelmiş savunmaya başvurmuştur. İcra emrinin tebliği sonrasında 22 Eylül 2025 tarihinde sunduğu dilekçede, karar gereğince teslim etmesi gereken aracın ayıpsız mislinin ellerinde bulunmadığını bildirmiştir.

 

İşte hukuken belirleyici eşik bu aşamada ortaya çıkar.

Bu bildirimin 2 sonucu vardır:

1- Borçlu taraf, teslim etmekle yükümlü olduğu ayıpsız aracı veremeyeceğini açıkladığı anda, uyuşmazlık artık “ayıpsız aracın aynen teslimi” meselesi olmaktan çıkar; teslim edilemeyen aracın değerinin bulunması ve bu değerin ödenmesi meselesine dönüşür. Başka bir anlatımla, teslim borcu bu aşamadan sonra para borcuna dönüşmektedir.

2-Karşı tarafın ödeyeceği tutar, işbu ayıpsız aracın teslim edilemeyeceğinin bildirildiği tarihteki değerine göre hesaplanır.

🏛️ Ticaret Odası’ndan araç değerinin tespiti istenir.

Peki karşı taraf ayıpsız aracı teslim edemediğine göre, ne kadar ödeme yapması gerektiği nasıl belirlenecektir?

Bu noktada yapılacak işlem, teslim edilemeyen aracın ayıpsız mislinin değerinin tespit edilmesidir. Uygulamada bu değer, çoğu kez Ticaret Odası’ndan sorularak belirlenmektedir.

Bu dosyada da Ticaret Odası’na müzekkere yazılmıştır. İzmir Ticaret Odası’nın cevabında, söz konusu Hyundai Tucson IX35 Comfort 1.6L (GSL) T-GDI aracın, ilgili tarih itibariyle 2.200.000 TL civarında olabileceği bildirilmiştir.

 

 

Bu tespit son derece önemlidir. Çünkü İcra Müdürlüğü, değer belirleme bakımından yapması gereken işlemi yerine getirmiş ve ilgili taşınırın değerini Ticaret Odası aracılığıyla belirlemiştir.

Aynı dönemde araç piyasasına bakıldığında, aracın sıfır kilometre liste fiyatının (2.149.000-TL), Ticaret Odası tarafından bildirilen bu tutarla uyumlu olduğu hatta Ticaret Odası’nın bu fiyatın dahi üstünde bir değer bildirdiği görülmektedir.

Hemen burada, müvekkilin elindeki aracın 2. el değerine de bir bakalım:

Görüldüğü üzere, müvekkilin elindeki ayıplı/2. el aracın değeri, ortalama 1.776.000-TL civarındadır.

💰 Sonraki aşama: Dosya hesabı ve ödeme yükümlülüğü

Ticaret Odası cevabı alındıktan sonra yapılması gereken işlem, bu değer esas alınarak icra dosya borcunun hesaplatılması ve bu borcun ödetilmesidir. Bu aşamada, Ticaret Odası tarafından bildirilen araç bedeli temel alınır; buna göre karşı tarafın ödemesi gereken toplam tutar belirlenir.

Bu dosyada da, borçlu tarafça teslim edilmeyen ayıpsız aracın değeri 2.200.000 TL olarak esas alınmış ve borç şu şekilde hesaplanmıştır:

 

Bu tutarın yüzde 2’si oranındaki cezaevi harcı olan 44.000 TL, icra dairesince kesilir ve devlet hazinesine aktarılır. Bu kesinti sonrası tüketici lehine kalan net tutar olan 2.156.000 TL, 10/11/2025 tarihinde tüketiciye aktarılmıştır.

Başka bir deyişle, ayıpsız mislin fiilen teslim edilemediği bu dosyada, mahkeme kararı icra aşamasında paraya dönüşmüş ve tüketici lehine önemli bir sonuca ulaşılmıştır.

Burada hemen, tüketicinin elde ettiği ekonomik menfaate de bakmak gerekir. Tüketicinin elindeki 2022 model ayıplı aracın o tarihlerdeki ikinci el değeri ortalama 1.776.000 TL civarında görünmektedir. Buna karşılık, ayıpsız mislin teslim edilememesi nedeniyle esas alınan bedel 2.200.000 TL olmuş; cezaevi harcı düşüldüğünde tüketici lehine kalan tutar 2.156.000 TL seviyesine ulaşmıştır.

Dolayısıyla tüketici bu dosyada, yalnız araçtan kaynaklı malvarlığı bakımından yaklaşık 380.000 TL civarında ek menfaat elde etmiş olmaktadır.

 

⚖️ Bu örneğin ortaya koyduğu hukuki sonuç

Bu dosya bir kez daha göstermektedir ki, ayıplı araç uyuşmazlıklarında asıl mesele yalnızca davayı kazanmak değildir. Esas önemli olan, araç değişim kararının usulüne uygun şekilde icra edilmesi ve kağıt üzerindeki hakkın fiilen tahsil edilebilir hale getirilmesidir.

Karşı tarafın “araç elimizde yok” savunması, süreci bitirmez. Aksine, bu savunma ile birlikte yeni bir aşama başlar: teslim edilemeyen aracın değeri belirlenir, dosya hesabı yapılır ve alacak para olarak tahsil edilir.

Yani mahkeme kararının konusu teorik olarak “ayıpsız mislinin teslimi” olsa da, uygulamada karşı taraf teslimden kaçındığında süreç çoğu zaman parasal kazanca dönüşmektedir.

📌 Özet

• Adıyaman 1. Tüketici Mahkemesi, Hyundai Tucson IX35 Comfort 1.6L (GSL) T-GDI aracın ayıpsız misliyle değiştirilmesine karar verdi.
• Kararın fiilen uygulanabilmesi için 16 Eylül 2025 tarihinde ilamlı icra takibi başlatıldı.
• Borçlu taraf, 22 Eylül 2025 tarihinde, aracın ayıpsız mislinin ellerinde bulunmadığını bildirdi.
• Bunun üzerine teslim edilemeyen ayıpsız aracın değeri Ticaret Odası’ndan soruldu; aracın değerinin 2.200.000 TL olduğu bildirildi.
• 10 Kasım 2025 tarihinde, tüketiciye aktarılan tutar 2.156.000 TL olmuştur.
• Tüketici, yaklaşık 1.776.000 TL piyasa değerine sahip ayıplı aracını karşı tarafa verip, karşılığında 2.156.000-TL elde etmiş oldu.
• Bu örnek, ayıplı aracın değiştirilmesi kararının icra safhasının en az dava kadar önemli olduğunu açık biçimde göstermektedir.

 

Ayıplı araç uyuşmazlıklarına ilişkin genel bilgilendirme için Ayıplı Araçlarda Tüketici Hakları yazımızı inceleyebilirsiniz.